Muhallaç Temizliği ve Bakımı

Motor sıcaklık göstergesi normalden yukarıda geziniyorsa ya da kalorifer eskisi kadar ısıtmıyorsa, akla gelmesi gereken ilk yer soğutma sisteminin kalbi olan muhallaçtır. Peki muhallaç temizliği nasıl yapılır, hangi araçlarla, ne sıklıkla? Bu işi servise götürmeden, kendi garajınızda birkaç saat ayırarak halletmek mümkün. Aşağıda hem dış petek temizliğini hem de iç devrenin yıkanmasını, sık sorulan sorular üzerinden adım adım anlatıyorum.

Muhallaç tam olarak ne işe yarar, neden kirlenir?

Muhallaç, motor bloğu içinde dolaşırken ısınan soğutma sıvısının havayla temas ederek soğutulduğu ince kanatlı bir ısı değiştiricidir. İçinden sıvı geçer, dışından hava geçer. İki taraf da kirlenebilir ve her ikisi de ayrı yöntem ister.

Dış taraf neden tıkanır? Aracın önünde, ızgaranın hemen arkasında durduğu için yol tozu, böcek kalıntısı, yaprak parçaları, poleni ve kışın yol tuzu doğrudan kanatların arasına oturur. Kanatlar arasındaki hava geçişi azaldıkça soğutma verimi düşer.

İç taraf neden tıkanır? Antifrizin ömrü doldukça koruyucu katkıları tükenir, sistem içinde pas ve kireç tortusu birikir. Su ilave edilmiş, farklı renkte antifrizler karıştırılmış sistemlerde jelleşme bile görülebilir. Bu tortu ince kanalları daraltır; dışarıdan bakınca muhallaç tertemiz görünse de içeriden boğulmuş olur.

Temizlik zamanı geldiğini nasıl anlarım?

Sıcaklık ibresi trafikte yukarı tırmanıp yolda düşüyorsa
Fan normalden çok daha sık ve uzun süre çalışıyorsa
Genleşme deposundaki sıvı kahverengi, bulanık ya da yağlı görünüyorsa
Kalorifer üflemesi soğuk kalıyorsa
Ön ızgaradan bakınca kanatların arası tıkalıysa

Hazırlık: Ne gerekli, nelere dikkat etmeliyim?

Motor sıcakken başlanabilir mi? Kesinlikle hayır. Basınçlı ve kaynar sıvı, kapak açıldığı anda fışkırır. Aracı en az iki üç saat, tercihen bir gece soğumaya bırakın. Radyatör kapağını çıplak elle kavramadan önce üst hortumu sıkın; sertse sistem hâlâ basınç altındadır.

Yanınızda bulunması gerekenler:

Geniş ağızlı toplama kabı (en az 8-10 litrelik)
Yumuşak kıllı fırça, kanat tarağı ya da eski bir diş fırçası
Bahçe hortumu veya düşük basınçlı yıkama tabancası
Radyatör temizleme solüsyonu ve saf su
Doğru tip antifriz (aracın el kitabındaki renk/standart)
Eldiven, gözlük, birkaç eski havlu

Antifriz zehirli mi? Evet, tatlı kokusuna rağmen ciddi şekilde zehirlidir. Yere dökülen sıvıyı hemen silin, hayvanların yaklaşmasına izin vermeyin, kullanılmış sıvıyı kapalı bidonda toplayıp atık kabul noktasına götürün.

Dış temizlik: Kanatları zedelemeden nasıl yıkanır?

En sık yapılan hata, yüksek basınçlı yıkama tabancasını yakından tutmaktır. Alüminyum kanatlar kâğıt kadar incedir; bir kez yatınca hava geçişi kalıcı olarak azalır.

Mümkünse ön tamponu ya da ızgarayı sökerek muhallaça tam erişim sağlayın. Klima kondenseri önde duruyorsa aradaki toz asıl sorun kaynağıdır.
Kuru fırçayla yaprak ve iri kalıntıları alın.
Hortumu arkadan öne doğru, yani havanın normal akış yönünün tersine tutun. Kir hangi yönden girdiyse o yönden çıkmalıdır.
Suyu 30-40 cm mesafeden, kanatlara paralel açıyla verin. Çapraz tutmak kanat yatırır.
Yağlı, böcek kalıntısı dolu bölgelere köpük bazlı temizleyici sıkıp beş dakika bekletin, sonra durulayın.
Yatmış kanatları kanat tarağıyla dikkatlice düzeltin.

Bu işlem sırasında pervane kayışının gerginliğine ve fan kanatlarındaki çatlaklara da göz atmak akıllıca olur; zaten ön taraf açılmışken kontrol etmek dakikalar alır.

İç temizlik: Sistem nasıl boşaltılıp yıkanır?

Boşaltma

Muhallaçın alt köşesinde plastik bir boşaltma tapası (musluk) bulunur. Kabınızı altına yerleştirin, radyatör kapağını açın ki hava girsin ve akış hızlansın. Tapası olmayan modellerde alt hortum kelepçesi gevşetilerek boşaltılır. Motor bloğunda ayrı bir tahliye tapası varsa onu da açmak, sistemin gerçekten boşalmasını sağlar.

Yıkama

Tapayı kapatın, sistemi saf suyla doldurun ve şişeye göre dozlanmış temizleme solüsyonunu ekleyin.
Motoru çalıştırıp normal çalışma sıcaklığına getirin; kaloriferi en sıcak konuma alın ki kalorifer peteği de devreye girsin. 15-20 dakika rölantide bekletin.
Soğumasını bekleyip sistemi tekrar boşaltın. Çıkan sıvı büyük ihtimalle koyu renkte olacaktır.
Sadece saf suyla doldurup kısa bir tur daha yapın ve boşaltın. Çıkan su berrak olana kadar tekrarlayın.

Doldurma ve hava alma

Hava kabarcığı neden bu kadar önemli? Sistemde kalan hava, pompanın sıvıyı basmasını engeller ve motor gösterge normal görünürken bile lokal aşırı ısınmaya yol açar. Doğru ant