Aracı Başka Pil Yardımıyla Çalıştırma

Sabah aracın kontağını çeviriyorsun, marş motoru tembel tembel dönüyor ya da hiç ses vermiyor. Akünün bittiğini anlamak için uzman olmak gerekmiyor: gösterge ışıkları zayıf yanıyor, kornaya bastığında cılız bir ses çıkıyor, farlar sararmış gibi görünüyor. Bu noktada aklına gelen ilk çözüm haklı olarak başka bir araçtan takviye almak oluyor. Halk arasında ters başlama ya da ters basislama diye anılan bu yöntem doğru sırayla uygulandığında beş dakikalık bir iştir; sıra karıştığında ise iki aracın elektroniğini birlikte riske atabilirsin. Aşağıda kafanda dönen soruların hepsine tek tek gireceğiz.

Takviye yapmadan önce neyi kontrol etmeliyim?

Kabloları çıkarmadan önce sorunun gerçekten akü olduğundan emin olmak lazım. Farlar yanıyor ama marş dönmüyorsa sorun akü olmayabilir; marş motoru veya kontak arızası da benzer davranır. Buna karşılık farlar da zayıfsa akü büyük olasılıkla boşalmıştır.

Kontrol etmen gereken kısa liste:

• Akü kutup başları gevşek mi, yeşil-beyaz oksit birikmiş mi? Oksitli bir bağlantı, dolu aküyü bile boş gibi gösterir.
• Akü gövdesinde çatlak, şişme veya sızıntı var mı? Varsa takviye yapma, aküyü değiştir.
• Akü kasadan yakıt kokusu geliyor mu? Böyle bir durumda kıvılcım çıkarmak tehlikelidir.
• İki aracın gerilimi aynı mı? Binek araçların neredeyse tamamı 12 volttur, ama bir kamyon veya iş makinesi 24 volt olabilir. Farklıysa takviye yapılmaz.

Kutup başları kirliyse önce bir tel fırçayla temizlemeyi dene; akü bakımı ve bağlantı kurma konularında sitedeki ayrı rehberler bu kısmı adım adım anlatıyor. Bazen tek ihtiyaç duyduğun şey, gevşek bir kelepçeyi sıkmak oluyor.

Kabloları hangi sırayla bağlayacağım?

Bu sorunun cevabı işin kalbi. Sıra şu: artı–artı, artı–artı, eksi–eksi, eksi–şasi. Yani son bağlanacak kelepçe, boş akünün eksi kutbuna değil, o aracın motor bloğundaki veya şasisindeki boyasız metal bir noktaya gider. Nedeni basit: akü şarj olurken hidrojen gazı çıkarır ve son bağlantıda mutlaka küçük bir kıvılcım oluşur. Bu kıvılcımı akünün üstünden uzak tutmak istiyoruz.

1. İki aracı da kontaktan kapat, el frenlerini çek, vitesleri boşa (otomatikte P) al.
2. Araçların birbirine değmediğinden emin ol; metal temas istenmeyen bir devre oluşturur.
3. Kırmızı kablonun bir ucunu boş akünün artı kutbuna tak.
4. Kırmızı kablonun diğer ucunu dolu akünün artı kutbuna tak.
5. Siyah kablonun bir ucunu dolu akünün eksi kutbuna tak.
6. Siyah kablonun diğer ucunu, çalışmayan aracın şasisine ya da motor bloğuna sabitle.

Kabloları bağlarken kelepçelerin birbirine dokunmamasına dikkat et. Bir de şu klasik hata var: kelepçe kutup başına tam oturmadığında akım geçmez, sen de "kablolar kötü" diye düşünürsün. Kelepçeyi hafifçe oynatarak metale tam temas ettiğinden emin ol.

Kablo kalınlığı önemli mi?

Çok önemli. Marş motoru anlık olarak yüzlerce amper çeker. İnce, ucuz kablolar bu akımı taşımaz; ısınır, izolasyonu erir ve aracı çalıştırmaz. Kesiti kalın, kelepçeleri sağlam yaylı ve en az iki metre uzunlukta bir set al. Uzunluk, araçları yan yana getiremediğin durumlarda hayat kurtarır.

Motoru çalıştırma anında ne yapacağım?

Bağlantılar tamamlandıktan sonra acele etmemek gerekiyor. Sağlam araca binip motoru çalıştır, iki üç dakika hafif gaz vererek boşta bekle. Bu süre boş aküye biraz yüzeysel şarj verir ve marş anında sistemi rahatlatır.

• Sonra arızalı araca geç ve marşa bas. Marşı 10 saniyeden uzun tutma; dönmüyorsa bırak, yarım dakika bekle, tekrar dene.
• Üç denemede çalışmıyorsa ısrar etme. Sorun akünün ötesinde olabilir.
• Araç çalıştıktan sonra hemen kontağı kapatma. Rölantide bırak.

Kabloları sökme sırası, bağlama sırasının tam tersi: önce şasideki siyah, sonra dolu akünün eksisi, sonra dolu akünün artısı, en son boş akünün artısı. Sökerken de kelepçeleri birbirine ve karoserdeki metal parçalara temas ettirmemeye dikkat et.

Çalıştıktan sonra araç kendini şarj eder mi?

Kısmen. Alternatör aküyü besler ama tamamen boşalmış bir aküyü rölantide doldurması çok zordur. En sağlıklısı, aracı en az yarım saat kesintisiz sürmek; tercihen şehir dışında, sabit hızda. Bu sırada gereksiz tüketicileri kapat: klima, koltuk ısıtıcı, güçlü müzik sistemi. Ertesi sabah araç yine çalışmıyorsa akü ömrünü tamamlamış ya da bir kaçak akım var demektir. Pervane kayışı gevşek veya yağlanmışsa alternatör de yeterli şarj üretmez; kayış kontrolü bu yüzden takviye sonrası bakılacaklar listesinde olmalı.

Nelerden kesinlikle uzak duracağım?