Soğutucu Sıvısı Kontrol ve İlave

Motor kaputunu açtığında gözüne ilk çarpan renkli sıvı deposu genellikle soğutma sistemine aittir. Peki o depodaki seviye ne zaman düşer, düştüğünde ne olur, ilave ederken nelere dikkat etmek gerekir? Aşağıda, kendi garajında ya da evinin önünde bu işi yapmak isteyen biri için baştan sona akan bir anlatım var. Alet çantasında birkaç bez, huni ve doğru tipte antifriz varsa iş yarım saatten kısa sürer.

Soğutucu sıvısı tam olarak ne işe yarar?

Sadece soğutur mu? Hayır. Soğutma sıvısı üç işi birden yapar: motorda açığa çıkan ısıyı radyatöre taşır, kışın donmayı engeller, sistemin içindeki metal yüzeyleri korozyona karşı korur. Bu yüzden "su koyayım geçsin" yaklaşımı kısa vadede işe yarasa da uzun vadede su pompasını, radyatörü ve kalorifer peteğini yıpratır.

Neden azalır? Kapalı bir sistemde teorik olarak azalmaması gerekir. Seviye düşüyorsa üç ihtimal vardır: hortum kelepçelerinden ya da radyatör peteklerinden sızıntı, genleşme deposu kapağının basınç tutmaması, ya da daha ciddi bir durum olan silindir kapak contası kaçağı. Egzozdan sürekli beyaz duman geliyorsa ve seviye görünür bir sızıntı olmadan düşüyorsa iş amatör seviyeyi aşmıştır.

Kontrolü ne zaman ve nasıl yapmalı?

Motor sıcakken bakılır mı? Kesinlikle hayır. Sıcak motorda sistem basınç altındadır; kapağı açtığın anda kaynar sıvı fışkırabilir. Kural basit: araç en az 2-3 saat dinlenmiş, kaput soğuk olmalı. En pratik zaman sabah, aracı çalıştırmadan öncedir.

Nereye bakacağım? Çoğu araçta yarı saydam plastik bir genleşme deposu vardır ve üzerinde MIN ile MAX çizgileri bulunur. Soğutucu sıvısı seviyesi kontrol işlemi çoğu zaman bu iki çizgi arasına bakmaktan ibarettir. Depo kirlenmişse ve içi görünmüyorsa el fenerini deponun arka tarafından tutarak seviye çizgisini yakalayabilirsin.

Araç düz zeminde olsun, eğimde ölçüm yanıltır.
Soğuk motorda seviye MIN'e yakınsa normaldir; ısındığında MAX'a doğru yükselir.
Sıvının rengine bak: berrak yeşil, kırmızı, pembe ya da mavi olabilir. Kahverengi, bulanık ya da içinde yağ zerreleri varsa sorun var demektir.
Deponun dış yüzeyinde kurumuş beyaz-yeşil kabuk varsa oradan sızıyor.

Radyatör kapağından bakmak gerekir mi?

Genleşme deposu şeffaf değilse ya da eski tip bir sistemse radyatör kapağını açman gerekebilir. Bu durumda kapağı kalın bir bezle kavra, önce çeyrek tur çevirip basıncın boşalmasını bekle, sonra tamamen aç. Dolu bir sistemde sıvı, radyatör dolum boynunun hemen altına kadar gelir.

İlave ederken hangi sıvıyı kullanmalı?

Her antifriz her araca uyar mı? Uymaz. Farklı katkı kimyaları (organik, inorganik, hibrit) birbirine karıştığında jelleşme yapabilir ve kanalları tıkayabilir. Kullanım kılavuzunda belirtilen tipi ya da halihazırda depodaki sıvının aynısını tercih et. Emin değilsen, deponun tamamını boşaltıp tek tip sıvıyla doldurmak, karıştırmaktan daha güvenlidir.

Konsantre mi, hazır karışım mı? Konsantre antifrizi saf kullanmak yanlıştır; ısı transferi düşer. Genel oran 50/50'dir, yani yarı antifriz yarı saf su. Musluk suyu kireç bırakır, saf ya da damıtılmış su kullan. Hazır karışım şişeler bu işi senin yerine yapmıştır, doğrudan dökülür.

Durum	Ne yapmalı
Seviye MIN ile MAX arasında	Bir şey yapma, üç ayda bir kontrol et
Seviye MIN'in biraz altında	MAX çizgisine kadar aynı tip sıvı ekle
Depo tamamen boş	Sızıntı ara, doldurup sistemin havasını al
Sıvı kahverengi/bulanık	Komple değişim ve sistem yıkaması gerekir

İlave adımları

Motorun soğuduğundan emin ol, kaputu aç ve destekle.
Genleşme deposu kapağını yavaşça çevirerek çıkar.
Temiz bir huni yerleştir; sıvıyı yavaş dök, hava kabarcığı oluşmasın.
MAX çizgisine gelince dur, taşırma. Isındığında genleşecektir.
Kapağı tam sıkıştır; gevşek kapak basınç kaybına ve tekrar seviye düşmesine yol açar.
Motoru çalıştır, kaloriferi en sıcağa al ve fan devreye girene kadar bekle. Sonra tekrar soğutup seviyeyi kontrol et.

Sonrasında nelere dikkat etmeli?

Havası nasıl alınır? Sisteme hava girdiyse kalorifer üflemez, gösterge iğnesi zıplar. Aracın ön tarafını hafifçe yükselterek (uygun rampa ya da kriko ile) motoru rölantide çalıştırmak, hava kabarcıklarının depoya yükselmesini sağlar. Bazı araçlarda hortum üzerinde hava alma vidası bulunur.

Sıvıyı nereye dökeceğim? Antifriz tatlı kokar ve hayvanlar için zehirlidir. Yere ya da kanalizasyona dökme; kapalı bir kapta biriktirip atık yağ toplama noktasına götür.

Ne sıklıkla değişmeli? Kılavuzda yazan aralık esastır; genellikle birkaç yılda bir tam değişim önerilir. Değişim sırasında pervane kayışının durumuna ve hortum kelepçelerine de bakmak mantıklıdır, çünkü aynı bölgede çalışıyor olacaksın.

Soğutma sistemi, motor yağı kadar sık gündeme gelmez ama ihmal edildiğinde faturası çok daha ağırdır. Yağ değişimi ya da hava filtresi bakımı yaparken deponun seviyesine bir göz atmayı alışkanlık haline getirm